İşaretçi ve Sapancı Eğitimi 

​

Sapancı ve İşaretçi Eğitimi, kaldırma operasyonlarında görev alan çalışanların; yüklerin güvenli şekilde bağlanması, uygun sapan ve kaldırma aksesuarlarının seçilmesi, standart işaretlerin kullanılması ve vinç operatörüyle etkili iletişim kurulması konularında bilgi ve uygulama becerisi kazanmasını amaçlamaktadır.

​

Eğitim kapsamında yük bağlama, sapan seçimi, kaldırma aksesuarlarının kontrolü, yükün ağırlık merkezi, sapan açıları, işaretleşme, telsiz haberleşmesi, kaldırma planı ve kaldırma operasyonlarının yönetimi konuları teorik ve uygulamalı olarak ele alınmaktadır.

 

Eğitim Programı Özeti

​

• Eğitim Süresi: 8 / 16 Saat

• Eğitim Metodu: Teorik Eğitim + Uygulamalı Saha Eğitimi

• Eğitmen Kadrosu: Kaldırma Operasyonları Süpervizörü & A Sınıfı İSG Uzmanı

• Katılımcı Kontenjanı: Maksimum 12 kişi

• Belgelendirme: Teorik ve pratik değerlendirmelerde başarılı olan katılımcılara Kaldırma Operasyonları Sapancı ve İşaretçi Başarı Belgesi düzenlenir.

 

Sapancı ve İşaretçi Eğitimi Nedir?

​

Sapancı ve işaretçi eğitimi; fabrika, şantiye, depo ve endüstriyel tesislerde gerçekleştirilen kaldırma operasyonlarında görev alan çalışanların güvenli yük bağlama, kaldırma ekipmanlarının kullanımı, işaretleşme ve operasyon koordinasyonu konularında yetkinlik kazanmasını sağlayan teknik bir eğitimdir.

​

Sapancı (Rigger): Kaldırılacak yükün ağırlığını, ağırlık merkezini ve özelliklerini değerlendirerek uygun sapan ve kaldırma aksesuarlarını seçen, yükü güvenli şekilde bağlayan ve kaldırma öncesi bağlantıları kontrol eden kişidir.

​

İşaretçi (Signaller / Banksman): Kaldırma operasyonu sırasında vinç operatörüyle standart el işaretleri veya uygun haberleşme yöntemleri kullanarak iletişim kuran ve yükün güvenli şekilde yönlendirilmesine yardımcı olan kişidir.

 

Eğitim İçeriği

​

Kaldırma Operasyonlarının Temelleri

​

• Kaldırma operasyonları ile ilgili temel tanımlar

• Kaldırma operasyonlarında genel güvenlik kuralları

• Kaldırma operasyonlarında tehlikeler ve riskler

• Sapancı ve işaretçinin görev ve sorumlulukları

• Vinç operatörü, sapancı ve işaretçi arasındaki koordinasyon

• Kaldırma operasyonlarında kullanılan araç ve ekipmanlar

• Kaldırma ekipmanlarında güvenlik kontrolleri

​

Sapanlar ve Kaldırma Aksesuarları

​

• Çelik halat, tekstil ve zincir sapanlar

• Kanca, kilit (shackle), mapa ve diğer kaldırma aksesuarları

• Sapanların teknik özellikleri ve kullanım esasları

• WLL / SWL değerlerinin değerlendirilmesi

• Sapan ve kaldırma aksesuarlarının kullanım öncesi kontrolleri

• Hasarlı ekipmanların kullanım dışı bırakılması

​

Yük Bağlama ve Hesaplamalar

​

• Yükün ağırlığının ve ağırlık merkezinin değerlendirilmesi

• Sapan seçimi

• Yük bağlama teknikleri

• Sapan açıları ve yük dağılımı

• Açı faktörü ve temel kaldırma hesaplamaları

• Dengesiz yüklerin oluşturabileceği riskler

• Keskin kenarlara karşı koruyucu önlemler

​

İşaretleşme ve Haberleşme

​

• Standart el ve kol işaretleri

• Kaldırma, indirme ve yönlendirme komutları

• Durdurma ve acil durdurma işaretleri

• Telsizle haberleşme

• Görüşün olmadığı durumlarda iletişim

• İşaretçi ve vinç operatörü arasındaki koordinasyon

​

Güvenli Kaldırma Operasyonu

​

• Kaldırma öncesi kontroller

• Çalışma alanının güvenli hale getirilmesi

• Yükün hareket güzergâhının belirlenmesi

• Kör noktaların yönetimi

• Kılavuz halat (tag line) kullanımı

• Rüzgâr ve çevresel koşullar

• Sıkışma, ezilme, devrilme ve yük düşmesi riskleri

• Tehlikeli ve güvensiz durumların tanınması

​

Kaldırma Planı ve Operasyonların Yönetimi

​

Güvenli kaldırma operasyonlarının temel aşamalarından biri operasyonun kaldırma öncesinde planlanmasıdır.

​

Eğitim kapsamında kaldırma planının temel unsurları, yükün değerlendirilmesi, uygun kaldırma ekipmanlarının belirlenmesi, sapan seçimi, çalışma alanı, yükün hareket güzergâhı ve operasyon sırasında görev ve sorumlulukların belirlenmesi konuları ele alınmaktadır.

​

Katılımcıların, kendi görevleri kapsamında kaldırma planında yer alan temel bilgileri okuyup değerlendirebilmesi ve operasyonun güvenli şekilde yürütülmesine katkı sağlayabilmesi hedeflenmektedir.

​

Kaldırma planının hazırlanması ise operasyonun niteliğine ve işyerindeki görev ve sorumluluklara göre yetkin kişiler tarafından gerçekleştirilmelidir.

​

Ulusal Mevzuat ve Uluslararası Standartlar

​

Eğitim içeriği, Türkiye'de yürürlükte bulunan iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı ile kaldırma operasyonlarında kullanılan ilgili ulusal ve uluslararası standartlar dikkate alınarak hazırlanır.

​

Başlıca referanslar:

​

• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

• TS EN 1492 – Tekstil sapanlar

• TS EN 13414 – Çelik halat sapanlar

• TS EN 818 – Kaldırma amaçlı zincirler

• ASME B30 serisi – Vinçler ve kaldırma ekipmanları

• ASME B30.9 – Sapanlar

• BS 7121 – Vinçlerin güvenli kullanımı

• İlgili ISO ve EN standartları

​

Standartlar ve teknik referanslar, eğitimde kullanılan ekipman ve gerçekleştirilen kaldırma operasyonlarının özelliklerine göre değerlendirilir.

​

Uygulamalı Sapancı ve İşaretçi Eğitimi

​

Eğitimin uygulamalı bölümünde, işletmenin çalışma koşullarına ve kullandığı ekipmanlara göre;

​

• Sapan ve kaldırma aksesuarlarının kontrolü

• Sapan seçimi

• Yük bağlama

• Yükün dengelenmesi

• Standart el işaretleri

• Telsiz haberleşmesi

• Vinç operatörü ile iletişim

• Kaldırma öncesi saha kontrolü

• Yükün güvenli şekilde yönlendirilmesi

​

Sapancı ve İşaretçi Eğitimine Kimler Katılmalı?

​

• Vinçlerle birlikte çalışan sapancı ve işaretçiler

• Fabrika ve üretim tesisi çalışanları

• Depo ve lojistik çalışanları

• Şantiye ve montaj ekipleri

• Bakım ekipleri

• Kaldırma operasyonlarında görev alan saha personeli

• Kaldırma operasyonlarının planlama ve yönetim süreçlerinde görev alan çalışanlar

​

Eğitim Sonunda Kazanımlar

​

Eğitim sonunda katılımcıların;

​

• Yükleri güvenli şekilde bağlayabilmesi,

• Uygun sapan ve kaldırma aksesuarlarını değerlendirebilmesi,

• Sapanların kullanım öncesi kontrollerini yapabilmesi,

• Yükün ağırlık merkezi ve dengesini değerlendirebilmesi,

• Temel kaldırma hesaplamalarını anlayabilmesi,

• Standart işaretleri doğru kullanabilmesi,

• Vinç operatörüyle güvenli iletişim kurabilmesi,

• Kaldırma planındaki temel bilgileri değerlendirebilmesi,

• Kaldırma operasyonlarındaki tehlikeleri fark edebilmesi,

• Güvenli kaldırma operasyonlarının yürütülmesine katkı sağlayabilmesi

​

amaçlanmaktadır.

​

Sık Sorulan Sorular

​

Sapancı ve işaretçi eğitiminde hesaplama var mı?

​

Evet. Eğitim kapsamında yük ağırlığı, sapan açıları, yük dağılımı ve açı faktörü gibi konularla ilgili temel kaldırma hesaplamaları örnekler üzerinden anlatılmaktadır.

 

Sapancı ve işaretçi kaldırma planı hazırlayabilir mi?

​

Kaldırma planının hazırlanması; operasyonun niteliğine, işyerindeki görev ve sorumluluklara ve ilgili yetkinliklere bağlıdır. Sapancı ve işaretçi, kendi görevleri kapsamında kaldırma planının uygulanmasına ve operasyon öncesi kontrollerin gerçekleştirilmesine katkı sağlayabilir.

​

Eğitimde kaldırma planına değiniyor musunuz?

​

Evet. Kaldırma planının temel unsurları, yük ve ekipman bilgilerinin değerlendirilmesi, çalışma alanı ve operasyon koşulları eğitim kapsamında ele alınmaktadır.

​

Sapancı ve İşaretçi Eğitimi neleri kapsar?

​

Eğitim; kaldırma operasyonlarında kullanılan sapan ve bağlantı elemanlarının tanınması, kullanım öncesi kontrolleri, yük ağırlığı ve ağırlık merkezinin değerlendirilmesi, uygun sapan seçimi, yük bağlama yöntemleri, standart sapancı el-kol işaretleri, vinç operatörü ile iletişim ve güvenli yük kaldırma operasyonlarını kapsar. Eğitim kapsamında ayrıca sahada uygulamalı sapan bağlama, yükün yönlendirilmesi ve işaretçi uygulamaları gerçekleştirilir.

​

Sapancı ve İşaretçi Eğitimi ne kadar sürer?

​

Hallmark Sapancı ve İşaretçi Eğitimi, eğitim kapsamına ve işletmenin çalışma koşullarına bağlı olarak 8 saat veya 16 saat şeklinde planlanabilir.

Uygulamalı eğitimlerde, işletmenin kendi kaldırma ekipmanları ve çalışma koşulları dikkate alınarak teorik bilgiler saha uygulamalarıyla desteklenir.

 

Sapancı ve İşaretçi Eğitimi işletmenin kendi sahasında verilebilir mi?

​

Evet. Eğitim, firmanın kendi tesisinde veya çalışma sahasında gerçekleştirilebilir. Uygulama bölümünde işletmede kullanılan vinç, sapan, mapa, kanca ve diğer kaldırma bağlantı ekipmanları üzerinden gerçek çalışma koşullarına uygun uygulamalar yapılabilir.

Bu yöntem sayesinde katılımcıların eğitimde öğrendikleri bilgileri kendi çalışma ortamlarında uygulamaları sağlanır.

​

Sapancı ve İşaretçi eğitiminde hangi uygulamalar yapılır?

​

Uygulama bölümünde; sapanların ve bağlantı elemanlarının kontrolü, yükün ağırlık merkezinin değerlendirilmesi, uygun sapan ve bağlama yönteminin seçilmesi, yükün güvenli şekilde bağlanması, vinç operatörüne standart el-kol işaretleriyle komut verilmesi ve yükün kontrollü şekilde yönlendirilmesi gibi uygulamalar gerçekleştirilir.

​

Eğitimin uygulama kapsamı, işletmenin kullandığı kaldırma ekipmanları ve operasyon türüne göre uyarlanabilir.

​

Sapancı ve İşaretçi Eğitimi sonunda hangi belge verilir?

​

Eğitim programının teorik ve uygulamalı değerlendirmelerinde başarılı olan katılımcılara, gerçekleştirilen eğitim ve değerlendirmeyi gösteren Sapancı ve İşaretçi Eğitimi Başarı Belgesi / Eğitim Sertifikası düzenlenebilir.

​

Bu belge, mevzuat kapsamında düzenlenen bir MYK mesleki yeterlilik belgesi yerine geçmez. Belgenin niteliği ve kullanım amacı, gerçekleştirilen eğitim programı kapsamında değerlendirilmelidir.

​

Sapancı ve İşaretçi Eğitimi belgesinin geçerlilik süresi nedir?

​

Eğitim sertifikalarının geçerlilik ve yenileme koşulları; belgenin niteliği, işyerinin uygulamaları ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Eğitim sertifikası için mevzuatta her durumda geçerli tek bir “X yıl” süresi bulunduğu şeklinde genel bir ifade kullanılmamalıdır.

​

İşyerlerinde çalışanların eğitimlerinin, görev ve çalışma koşullarındaki değişiklikler ile ilgili İSG eğitim yükümlülükleri doğrultusunda yenilenmesi gerekebilir.

​

Sapancı ve İşaretçi Eğitimi hangi çalışanlara yöneliktir?

​

Eğitim; vinç ve kaldırma ekipmanlarıyla gerçekleştirilen operasyonlarda yük bağlama, yük yönlendirme ve vinç operatörüne işaret verme görevlerini üstlenen çalışanlara yöneliktir.

​

Özellikle üretim tesisleri, fabrikalar, şantiyeler, lojistik operasyonları, bakım faaliyetleri ve ağır yük kaldırma çalışmalarında görev yapan çalışanlar için planlanabilir.

​

Eğitim sırasında işletmenin kullandığı ekipmanlar kullanılabilir mi?

​

Evet. Uygulamalı eğitimlerde mümkün olduğunda işletmenin kullandığı vinçler, sapanlar, kancalar, mapalar ve diğer kaldırma aksesuarları üzerinden çalışma yapılması tercih edilir.

​

Böylece eğitim, katılımcıların gerçek çalışma koşullarına ve işletmenin mevcut kaldırma operasyonlarına göre şekillendirilebilir.